کوروش بازیار – مربی و کارشناس فوتبال
سرویس خبری واندا اسپورت
در فوتبال ایران که بسیاری از تیمها همچنان به ساختارهای سنتی و الگوهای کلاسیک وفادار ماندهاند، هستند مربیانی که با نگاهی متفاوت و جسورانه، فلسفهای نو در مربیگری ارایه کرده اند.
یکی از این مربیان، محرم نویدکیا سرمربی تیم فوتبال سپاهان است که دوستداران فوتبال او را به خاطر رویکرد آرام، متفکرانه و سبک بازی خاصش – چه در زمان بازی و چه حالا در مربیگری – می شناسند.
او با وجود تجربه محدود در مربیگری توانسته در این مدت کوتاه، فلسفه فوتبال خود را در زمین پیاده و به نمایش بگذارد. کاری که نشان از دانش، نظم ذهنی و قدرت انتقال او دارد.
نویدکیا در دوران بازیگری به ویژه در سپاهان و تیم ملی، با دیدی عالی، بازیخوانی دقیق و پاسهای حساب شدهاش شناخته میشد.
او حتی هنگام نشستن روی نیمکت به عنوان بازیکن ذخیره هم مشغول یادداشت برداری از اتفاقات بازی بود – نشانهای از ذهن تحلیلگر و علاقه نویدکیا به ساختار بازی – 3 اصل «صبوری، نظم و تفکر» امروز پایههای فلسفه مربیگری او را تشکیل میدهند.
فلسفه فوتبال نویدکیا
«فوتبال منهای شش» فلسفه فوتبالی محرم نویدکیا است. این سبک از بازی، نه تنها چالشی در مقابل تاکتیکهای رایج، بلکه راهکاری برای بازتعریف نقشها و اعتماد به خلاقیت بازیکنان است. رویکردی که میتواند نقطه عطفی در تحول فوتبال ایران باشد.
فوتبال منهای شش
در این فلسفه، خبری از هافبک دفاعی کلاسیک یا پست 6 نیست. سیستم بازی بر پایه پرسینگ، مالکیت توپ و تسلط در حمله بنا شده است. نویدکیا به جای تکیه بر ساختارهای خشک تاکتیکی، به هوش، خلاقیت و قدرت تصمیمگیری بازیکنان اعتماد دارد.
فوتبال منهای 6 با سه پست 8 مدرن
در چیدمان 4-3-3، سیستم بازی طوری است که سه هافبک میانی با وظایف متنوع – بازیسازی، پوشش دفاعی و حرکت با توپ – نقش کلیدی را دارند.
این چیدمان نیازمند بازیکنانی تکنیکی، خلاق و دونده است که بتوانند هم جای خالی پست 6 را پر کنند و هم در حمله مشارکت داشته باشند. کاری که بارسلونا تحت هدایت گواردیولا با “سرخیو بوسکتس” انجام می داد. یک هافبک بازیساز در عمق که با ترکیبی از دو پست 8 و 6 انجام وظیفه می کرد.
مدافعان کناری نیز باید توانایی نفوذ، ارسال و اضافه شدن به حمله را داشته باشند. این سبک به تیم اجازه میدهد بازی را از مرکز کنترل کرده و با پاسهای کوتاه و سریع، دفاع حریف را باز کند. مربیان در این سیستم از بازی، به خلاقیت و قدرت تصمیمگیری بازیکنان اعتماد می کنند و بازیکنان هم در طول بازی خود را مقید خط کشی های رایج تاکتیکی نمی دانند.
نویدکیا در نخستین فصل مربیگریاش در سال 1399، به بازیکنانی چون محمد کریمی و یاسین سلمانی آزادی عمل داد تا خارج از قالبهای سنتی بدرخشند. رویکردی که باعث شکوفایی این بازیکنان در فوتبال ایران شد.
چیدمان 4-2-3-1 منهای 6 برای بازیهای دشوار
در این چیدمان، دو هافبک مرکزی یکی نقش بازیساز عقبنشین دارد و دیگری در حمله مشارکت میکند. ایده ای که نویدکیا منتظر است با اضافه شدن محمد کریمی و ریکاردو آلوز به ترکیب سپاهان آن را عملی کند. 3 هافبک هجومی پشت مهاجم هم با آزادی عمل در جابجایی و خلق موقعیت، فشار زیادی بر دفاع حریف وارد میکنند. مهاجم نوک نیز باید علاوه بر تمام کنندگی، توانایی حفظ توپ و مشارکت در حمله را داشته باشد، نقشی که کاوه رضایی و انزو کریولی این روز ها در حال ایفا کردن آن هستند.
این چیدمان معمولاً در بازیهای سختتر یا برابر تیمهای دفاعیتر به کار گرفته میشود! مانند دو دیدار سپاهان برابر دوحیل در پلی آف آسیا و پرسپولیس در لیگ برتر ایران.
مزایا و ریسکها
حذف پست 6 سنتی، باعث افزایش حضور در حمله و خلق موقعیتهای بیشتر میشود که در مقابل ریسکپذیری در ضدحملات را نیز بالا میبرد. محرم نویدکیا با این رویکرد و با وجود به دست آوردن تنها 2 امتیاز از 6 مسابقه – چهار بازی در لیگ و دو بازی در آسیا – نه تنها تیمی متفاوت ساخته، بلکه ذهنیتی تازه در فوتبال سنتی و نتیجهگرای ایران ایجاد کرده است. ذهنیتی که بازی زیبا و هیجانانگیز را بر نتیجهگرایی ترجیح می دهد.
اگر بخواهیم این سبک را در برابر تیمهایی با کانترپرس شدید مثل استقلال ساپینتو تصور کنیم، میتوانیم انتظار یک نبرد تاکتیکی و هیجانانگیز در بازی هفته دهم استقلال و سپاهان داشته باشیم. جایی که خلاقیت و مالکیت توپ در برابر فشار و ضد حمله قرار می گیرد.
البته اگر تا آن روز ساپینتو از استقلال اخراج نشده باشد و اصرار به بازی زیبا هم باعث کنار گذاشته شدن محرم نویدکیا توسط مدیران نتیجهگرای سپاهان نشود.
